DENİZ VE HAVA ULAŞTIRMACILIĞINDA KULLANILAN EŞYAYA İLİŞKİN GÜMRÜK MUAFİYETİ USUL VE ESASLARI YENİDEN DÜZENLENDİ
Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 27 Ekim 2026 tarihli ve 2026/12 sayılı Genelgesi ile, deniz ve hava ulaştırmacılığında kullanılan eşyanın gümrük vergilerinden muaf olarak serbest dolaşıma girişine ilişkin usul ve esaslar güncellendi. Düzenleme; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167 nci maddesi ile 2009/15481 sayılı Kararın 97 nci maddesi kapsamında uygulanan muafiyetin kapsamını, izin süreçlerini, BİLGE sisteminde kullanılacak muafiyet kodlarını ve kullanım sonrası kısıtlamaları tek bir çerçevede topluyor.
Deniz Ulaştırmacılığında Muafiyet ve Yıllık İzin Süreci
Deniz ulaşım araçları tarafından yabancı liman ve meydanlardan kendi ihtiyaçları için getirilen veya bu araçlar adına gönderilen donatım ve işletme malzemesine gümrük vergisi muafiyeti uygulanmaya devam edecek. Muafiyet kapsamındaki eşya Genelgenin Ek-1 listesinde belirlenmiş olup, talepler Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğüne iletilecek. Uygun bulunan taleplere ilişkin yıllık izin yazısının Ticaret Bakanlığına bildirilmesini takiben serbest dolaşıma giriş işlemleri yapılabilecek.
Deniz ulaştırmacılığında Ek-1 kapsamındaki eşyanın muaf ithalatında BİLGE sisteminde “97DNZ” muafiyet kodu kullanılacak. İznin belirli bir süreyle sınırlandırılması halinde, muafiyete konu eşyanın serbest dolaşıma giriş işlemine izin süresi içinde başlanması gerekiyor.
Hava Ulaştırmacılığında Muafiyetin Kapsamı
Hava ulaşım araçlarının kendi ihtiyaçları için getirilen veya bu araçlar adına gönderilen donatım ve işletme malzemesinin yanı sıra, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yetkilendirilen hava aracı bakım kuruluşları, tedarik kuruluşları ile hava aracı tasarım ve üretim kuruluşlarının hava ulaşım araçları için serbest dolaşıma sokacağı Ek-2 kapsamındaki eşya da muafiyetten yararlanabilecek. Bu kapsamdaki talepler Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce değerlendirilecek ve uygun bulunan firmalar için yıllık izin süreci uygulanacak.
Ayrıca yolcu ve yük taşımacılığı faaliyetinde bulunan havayolu şirketlerinin bu faaliyetlerinde kullanmak üzere ithal edeceği hava taşıtları, motorlar ve Ek-2 listesinde yer almayan aksam ve parçalar da muafiyet kapsamında. Yolcu taşımacılığında kullanılacak hava taşıtlarının koltuk kapasitesinin en az 20 olması gerekirken, yük taşımacılığında kullanılacak hava taşıtları için koltuk veya kapasite yönünden ayrıca bir sınırlama öngörülmüyor.
BİLGE Sisteminde Kullanılacak Muafiyet Kodları
Genelge kapsamında hava ulaştırmacılığına ilişkin işlemlerde eşyanın ve ithalatçının niteliğine göre “BK97A”, “BK97B”, “BK972” ve “97AKS” muafiyet kodları kullanılacak. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğünce bildirilen yıllık izinler doğrultusunda, yalnızca ilgili firmaların vergi numaraları BİLGE sistemindeki muafiyet kodlarıyla ilişkilendirilecek ve muaf ithalat sistemde tanımlı GTİP’lerle sınırlı olacak.
Muaf Eşyanın Devri ve Kullanımında Kısıtlamalar
Muafiyet kapsamında serbest dolaşıma sokulan eşya, gümrük idaresinden izin alınmaksızın muafiyetten yararlanamayan kişi veya kuruluşlara ödünç verilemeyecek, teminat gösterilemeyecek, kiralanamayacak, devredilemeyecek, satılamayacak veya muafiyet amacı dışında kullanılamayacak. Bu tür işlemlere ilişkin talepler gerekli bilgi ve belgelerle gümrük idaresine yazılı olarak yapılacak.
Kararın 97 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında serbest dolaşıma sokulan hava taşıtları hariç olmak üzere, Genelge kapsamındaki eşyanın muafiyetli serbest dolaşıma giriş işlemlerinde Kararın 112 nci maddesi uyarınca diğer mevzuattan kaynaklanan tahdidi ve takyidi hükümlerin dikkate alınmaması öngörülüyor.
Önceki Genelge Yürürlükten Kaldırıldı
Yeni düzenleme ile 18 Temmuz 2014 tarihli ve 2014/17 sayılı Genelge ile bu Genelgeye ilişkin önceki değişiklik düzenlemeleri yürürlükten kaldırıldı. Böylece deniz ve hava ulaştırmacılığında kullanılan eşyaya ilişkin muafiyet uygulaması, güncel eşya listeleri ve işlem kodlarıyla birlikte 2026/12 sayılı Genelge altında konsolide edildi.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
Muafiyetten yararlanacak işletmelerin, ithalat öncesinde yıllık izinlerinin geçerliliğini, vergi numaralarının BİLGE sistemindeki tanımlamasını, eşyanın ilgili Ek listesindeki GTİP kapsamında bulunup bulunmadığını ve doğru muafiyet kodunun seçildiğini kontrol etmeleri önem taşıyor. Deniz ulaştırmacılığında “97DNZ” koduyla muaf ithal edilen donatım ve işletme malzemesi için ayrıca 2581 sayılı Kanun kapsamında tanımlanan “DENTV” muafiyet kodunun birlikte kullanılması mümkün değil.
